Aanbevolen uitgangspunten voor ‘korte voedselketens’

Deze uitgangspunten voor  ‘korte ketens’, zijn de uitkomst van workshop 3n op de 2e Voedsel Anders Conferentie (11 feb 2016) in Wageningen: How transparent is your food chain?’. (Zie het verslag van die workshop op pagina ‘korte ketens’, leeshoek, website ABC). De volgende uitgangspunten werden door de aanwezigen aanbevolen:

  1. Ken je boeren. Simon Clissold van Foodhub Leuven zei in een workshop op de Voedsel Anders conferentie 2016 in Wageningen: It’s absolutely essential that you know who the farmers are, that you have a personal relationship with them. They should preferably not live too far away. (Hij betrekt ook producten uit Spanje en Italië, sinaasappels etc. die komen per boot. Ook die producenten kent hij persoonlijk.)
  2. Goede kwaliteit Liefst biologisch met certificaat (ook voor vis etc.), of vertrouwen op de werkwijze van de boer (certificering is nl duur). Wakker Dier heeft n.a.v. een enquete maaltijdboxen in volgorde van diervriendelijkheid gegroepeerd (Beter Bio scoort het best, Beebox en Willem en Drees scoren ook uitstekend.) Liefst productie in de eigen streek, vanwege de korte afstanden,  en dan steun je ook nog de economie in je eigen streek.
  3. Transparantie over de prijs die de boer krijgt: Hoeveel van de ‘consumenten-euro’ komt bij de boer terecht? Eis transparantie op dat gebied. ( Zie bijv. labels in ‘the Food Hub’, Leuven: tussen de 45 en 63% gaat naar de boer, de rest naar transport , de winkel(ier) en naar BTW.  Vergelijk dat met het LEI rapport Prijsvorming van Voedsel, 2014, p. 9: tussen de 15% (brood)  en 40% (eieren, als uitschieter) gaat gewoonlijk naar de Nederlandse boer.  Dat is te weinig. In een korte keten gaan daar wat schakels tussenuit, de boer zou er meer aan over moeten houden. Simon merkt wel op dat het veel werk is om het per product uit te zoeken: For dried goods and many fruits the price doesnt change so you only have to make a label once. For vegetables in particular it’s a problem as prices change constantly’. Maar men moet toch op de website een globale indicatie moeten geven van hoeveel er naar de boer gaat.
  4. Wie beslist? is het een democratisch of hiërarchisch gerund bedrijf? En waar blijft de winst? (In een coöperatie wordt winst geïnvesteerd in de coöperatie of in ‘groene’ projecten. In het andere uiterste gaat de winst naar aandeelhouders / investeerders, Zoals Zalando in het geval van Hello Fresh.)  Vraag om duidelijkheid op dit punt op de website.

Maaltijdboxen wel of niet duurzaam en eerlijk?

Maaltijdboxen passen in de trend van ‘laat maar bezorgen, dan hoef ik het niet te halen’. Het kost wel de nodige benzine/diesel.

Het is belangrijk wat voor box je kiest. Wij vermelden op de ‘korte ketens kaart’ ook maaltijdboxen, maar niet alle. Welke niet? Zie daarvoor de 4 argumenten onder ‘criteria’. Vaak is er weinig te vinden over punt 1ken je boeren’ en 2 ‘goede kwaliteit’ , en niets over 3 en 4 : krijgt de boer een flink deel van de euro die de consument betaalt?   En: wie beslist, en waar blijft de winst? Is het een democratisch gerund bedrijf (bijvoorbeeld een coöperatie) of is het een hiërarchisch gerund bedrijf? Om die redenen staan de meeste maaltlijdboxen niet op de ‘korte ketens kaart’, zoals Hello Fresh, Albert Heijn, Marley Spoon. Daar zitten grote investeerders achter (bijv. Zalando); geen winstdeling, weinig voor de boer, w.b. ‘regionaal’: zo mogelijk Nederlandse producten.  Sommige van die boxen zijn ‘internationaal’.

Een greep uit de andere boxen die het niet haalden:

Mathijs Maaltijdbox (geeft als enige info: we proberen zoveel mogelijk seizoensgroenten uit Nederland te halen),

De Krat (hoewel de beste box volgens Margriet, seizoensgebonden en grotendeels biologisch, soms Solidaridad-fruit.Maar helaas géén info over het aandeel voor de boer, democratie en winstdeling)

Zinner Dinner (‘De biologische Foodbox in een tas’ gevestigd in Amsterdam). Géén info over het aandeel voor de boer, democratie en winstdeling.

Lees ook een artikel van Foodlog over maaltijdboxen. Daar staat ook een link naar een ander overzicht, door Trouw. En een artikel van iemand die zich afvraagt of de boer er veel mee opschiet, ‘onze’ vraag dus. Hij noemt ook de ‘Verse Oogst Box’, van The Greenery, (de Nederlandse veilingen). Kortom, het aanbod aan boxen lijkt onuitputtelijk. Ons advies: speur de respectievelijke websites af en stel vragen over alle 4 de punten bovenaan deze pagina. Of, makkelijker: neem de maaltijdboxen of andere bezorgdiensten die op de ‘korte ketens kaart’ staan!  ( bijv. maaltijdboxen van Willem en Drees, Beebox, Rechtstreex, en zie de paarse icoontjes (druppels) op de kaart. Beter Bio scoort ook prima maar die staat nog niet op de Korte Ketens kaart; we zoeken nog locaties).